Datec

4DKL Vragenlijst

Auteur
Doelgroep
Doel
Beschrijving
Psychometrische eigenschappen
Afname
Scoring
Meer informatie

Vierdimensionale Klachtenlijst (4DKL)

Auteur

B. Terluin

Doelgroep

Adolescenten (vanaf 15 jaar) en volwassenen, die de Nederlandse taal beheersen en niet manifest psychotisch of manisch zijn.

Doel

De 4DKL heeft als doel stresssymptomen te onderscheiden van depressie, angst en somatisatie. De vragenlijst kan zowel worden gebruikt bij wetenschappelijk onderzoek als in de klinische praktijk.

De Vierdimensionale Klachtenlijst (4DKL) is een bewezen instrument voor de vaststelling van Distress, Depressie, Angst en Somatisatie, ontwikkeld in de praktijk door B. Terluin, huisarts te Almere. Het instrument is voldoende tot goed beoordeeld door de COTAN, de onafhankelijke organisatie voor validatie van tests van het Nederlands Instituut van Psychologen. Alleen de normering is onvoldoende volgens de COTAN, omdat de gekozen normgroep niet breed genoeg is voor gebruik bij psychologische cliënten. Wij adviseren de Interpretatie te gebruiken, deze is onafhankelijk van de normering. De vragenlijst is opgenomen in de richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met Psychische klachten (2000).

Beschrijving

De 4DKL meet vier dimensies van psychopathologie: Distress, Depressie, Angst en Somatisatie. De Distressschaal vraagt naar psychische spanningsklachten, variërend van licht (piekeren, gespannenheid) tot ernstig (onmacht, demoralisatie). De Depressieschaal vraagt naar specifieke symptomen van een stemmingsstoornis: ernstige anhedonie en depressieve cognities. De Angstschaal vraagt naar specifieke symptomen van angststoornissen: irrationele en fobische angst. De Somatisatieschaal vraagt naar een scala aan functionele lichamelijke klachten.

De 4DKL bestaat uit 50 items, 16 items voor Distress, 6 items voor Depressie, 12 items voor Angst en 16 items voor Somatisatie. De vragen betreffen de periode van de afgelopen week en worden beantwoord op een 5-puntsschaal: “nee”, “soms”, “regelmatig”, “vaak”, “heel vaak” of “voortdurend”.

De 4DKL is voortgekomen uit onderzoek naar psychosociale problemen in de eerstelijnsgezondheidszorg. De meest voorkomende problematiek in deze setting is stressgerelateerd, te benoemen als spanningsklachten wanneer het sociaal functioneren nog redelijk intact is, of surmenage (overspanning) wanneer het sociaal functioneren is verstoord. Het klachtenpatroon van patiënten met spanningsklachten of surmenage wordt gekenmerkt door a-specifieke ‘distress’-klachten. Deze klachten blijken goed te onderscheiden van depressie, angst en somatisatie. Met behulp van de 4DKL kan derhalve een goed onderscheid worden gemaakt tussen ongecompliceerde stressgerelateerde problematiek en psychiatrische stoornissen.

Psychometrische eigenschappen

Bij individueel gebruik in de klinische praktijk kan gebruik worden gemaakt van normscores (decielen) van werknemers (n=3852) en van opeenvolgende huisartspatiënten van 15-65 jaar (n=2127). Van de huisartspatiënten zijn tevens aparte normen berekend voor patiënten met psychosociale klachten (n=665) en patiënten zonder klachten (n=1462). Ook zijn van alle normgroepen aparte normtabellen opgenomen voor mannen en vrouwen.

De 4DKL heeft een hoge interne consistentie, variërend van .84 tot .94 en een hoge test-hertestcorrelatie, variërend van .89 tot .94.

De vragenlijst is vergeleken met bekende Nederlandse vragenlijsten als de Zung Self-Rating Depression Scale, de General Health Questionnaire (GHQ), de Maastrichtse Vragenlijst (MV) en de Hospital Anxiety Depression Scale (HADS). In de eerste plaats bleek de 4DKL een logische samenhang met de overeenkomstige schalen van deze klachtenlijsten te vertonen. Daarnaast bleek de 4DKL ook depressieve cognities te meten, een onderdeel dat niet door de andere instrumenten wordt meegenomen.

Omrekening naar SCL-90 Scores

Op basis van een artikel van Berend Terluin, Karin Neeleman-van der Steen, Marc Verbaak, Joost Smitkamp en Inge Duijsens in de Psycholoog (Okt 2009) heeft Datec samen met B. Terluin een omrekenprogramma ontwikkeld. In de rapporten van Datec Score Manager en Datec Direc Online is dit ontwikkelprogramma geïntegreerd. Lees meer.

Afname

Schriftelijke of direct achter de computer. Individueel en groepsgewijs. De afnameduur is 5-10 minuten. Zie Computer Afname.

Scoring

Handscoring met behulp van scoringsformulier: duur 5-10 minuten. Computerscoring: ja. Via Datec Score Manager of Datec Direct Online. Zie Computer Afname.

Meer informatie

De 4DKL is beschikbaar voor psychologen en psychiaters, huisartsen, bedrijfsartsen en fysiotherapeuten.

De betrouwbaarheid en criteriumvalideit van de 4DKL werden voldoende beoordeeld, de begripvaliditeit werd goed beoordeeld (Evers e.a., 2000).

Copyright © 2011 Datec. All rights reserved.
Laatste verandering: 18-07-2014