Datec
Nieuwsbrief Januari 2003

Universiteit Leiden organiseert een IPDE training in mei.

De sectie Klinische- en Gezondheidspsychologie van de  Universiteit Leiden organiseert in mei een training voor de IPDE, een instrument voor beoordeling van persoonlijkheidsstoornissen. Een prima aanleiding om in deze nieuwsbrief dit belangrijke gestandaardiseerde instrument een nader toe te lichten. De IPDE is zeer goed te gebruiken in combinatie met de VKP, een screeningsinstrument voor persoonlijkheidsstoornissen.

Wat is de IPDE

Onder auspiciën van de WHO en de Alcohol, Drug, Abuse and Mental Health Administration (ADAMHA) is de International Personality Disorder Examination (IPDE) ontwikkeld als gestandaardiseerd instrument voor de beoordeling van persoonlijkheidsstoornissen. Het is een semi-gestructureerd interview dat in vraagvorm de criteria van de DSM-IV nagaat.

Voor wat betreft de psychometrische eigenschappen van de IPDE hebben de resultaten van het onderzoek door de internationale werkgroep laten zien dat zowel voor wat betreft betrouwbaarheid van diagnoses over beoordelaars als stabiliteit van diagnoses over tijd betreft het instrument equivalent zo niet superieur is aan de standaard interviewschema's voor de diagnostiek van As-1 diagnoses volgens DSM-III of DSM-III-R (Loranger e.a., 1994).

Overige relevante gegevens

  • De gemiddelde afnameduur van de IPDE, die in algemene zin een grote hoeveelheid relevante informatie oplevert over achtergronden en kenmerken van de te interviewen patiënten naast informatie over de aanwezigheid van persoonlijkheidsstoornissen, is naar schatting gemiddeld anderhalf uur.
  • Het schema blijkt bruikbaar bij de diagnostiek van stoornissen bij personen uit verschillende sociale en culturele achtergronden.

Meer achtergrond over de IPDE kunt u vinden op www.datec.nl/ipde

VKP gebruiken als screening

De Vragenlijst voor Persoonlijkheidskenmerken (VKP), een zelf-rapportage lijst, is ontwikkeld als screenings-instrument voor de IPDE en als een op zichzelf staand instrument voor epidemiologisch onderzoek. Het gebruik van een zelfrapportage lijst werkt tijdbesparend en de inhoud en condities zijn gestandaardiseerd.

De criteria van de twee classificatie systemen worden door de VKP op dezelfde manier als de IPDE gemeten, namelijk door de criteria van de DSM-IV en de ICD-10 in vraagvorm te formuleren. Om de grootst mogelijke overeenstemming te bereiken tussen beide instrumenten zijn de vragen van de VKP zoveel mogelijk hetzelfde geformuleerd als bij de IPDE en is ook gebruikt gemaakt van de instructie van de IPDE.

In het algemeen kan gesteld worden dat afname van de VKP nuttig zal zijn wanneer men in korte tijd (afnameduur van de VKP is gemiddeld 35 minuten) wil nagaan of er spraken kan zijn van persoonlijkheidspathologie. De uitslag van de VKP kan helpen beslissen of verdere diagnostiek zinvol is, bijvoorbeeld door afname van de IPDE.

Meer achtergrond over de VKP kunt u vinden op: www.datec.nl/vkp

Gedeeltelijke afname IPDE

Op basis van de VKP kan besloten worden om slechts een deel van het IPDE interview af te nemen, namelijk alleen de stoornissen die door de VKP positief of waarschijnlijk zijn gescoord. Hierdoor is een aanzienlijke tijdswinst mogelijk.

Onderzoek (Duijsens, Bruinsma e.a., 1996) heeft aangetoond dat met een diagnose "waarschijnlijk" of "positief" 87% van de positieve IPDE diagnoses gevonden wordt. Daarnaast zien we vaak dat de klinische diagnose onbetrouwbaar is en mogelijk een onderschatting geeft van het aantal persoonlijkheidsstoornissen omdat er zelden een tweede persoonlijkheidsstoornis diagnose wordt gegeven (Jansen & Duijsens, 1999). (zie voor referenties en samenvattingen artikelen www.datec.nl/vkp/samned.htm).

Met behulp van de IPDE testmodule kunt u opgeven welke persoonlijkheidsstoornissen u wilt afnemen en kunt u scoringsformulier printen zodat u gemakkelijk de juiste selectie van vragen kunt afnemen. Het programma geeft na overname van de antwoorden een rapport van de gescoorde persoonlijkheidsstoornissen en bijbehorende criteria. Meer informatie over de IPDE module vindt u op: www.datec.nl/ipde/test_module.htm

IPDE Training

In de IPDE trainingmodule, die drie gehele dagen omvat, wordt de deelnemer getraind in het verkrijgen van vaardigheid in het betrouwbaar en valide afnemen van de IPDE. Dit wordt bereikt door het afnemen van de het interview op elkaar tijdens de eerste twee trainingsdagen. De 3e trainingsdag valt vier weken later. Op deze dag presenteren de cursisten videomateriaal van een door de cursist afgenomen  IPDE bij een patiënt/cliënt. Meer informatie over de IPDE training kunt u vinden op www.datec.nl/ipde/ipdetraining.htm.

De training wordt gegeven in Leiden (Faculteit Sociale wetenschappen) op 9 mei, 16 mei en 13 juni 2003. U kunt zicht inschrijven via www.datec.nl/ipde/ipdeform.htm.

Voor nadere informatie kunt u zich wenden tot: mw. drs. R. Haringsma, Sectie Klinische- en Gezondheidspsychologie, Universiteit Leiden. Telefoon: 071 – 527 3690. e-mail: haringsma@fsw.leidenuniv.nl