I.J. Duijsens, E.H.M. Eurelings-Bontekoe & R.F.W. Diekstra
Volwassenen vanaf 18 jaar met voldoende kennis van de Nederlandse taal.
Het screenen van persoonlijkheidsstoornissen volgens de classificatiesystemen DSM IV/ICD 10
De VKP bestaat uit 197 vragen, te beantwoorden met “waar”, “?” of “onwaar”. De uitspraken hebben betrekking op de laatste vijf jaar.
De VKP meet twaalf persoonlijkheidsstoornissen volgens het DSM-IV classificatiesysteem en negen stoornissen volgens de ICD-10. Daarnaast is nog een experimentele stoornis, de depressieve persoonlijkheidsstoornis opgenomen. Aan de hand van de vragen wordt nagegaan of men voldoet aan de algemene criteria voor een persoonlijkheidsstoornis. Elke stoornis wordt op drie niveaus gemeten:
De categorale diagnose (positief/waarschijnlijk/negatief). De categorale score voor een persoonlijkheidsstoornis is “positief” als het aantal benodigde criteria (meestal 4 of 5) voor een bepaalde stoornis bevestigend worden beantwoord. Als men één criterium minder heeft behaald, wordt de diagnose “waarschijnlijk” gesteld; in alle andere gevallen “negatief”.
De categorale score (het aantal criteria per stoornis dat bevestigd is).
Dimensionele score (een somscore per stoornis, waarbij zowel de bevestigde als de met vraagteken gescoorde criteria in de berekening worden meegenomen).
De VKP is gebaseerd op de International Personality Disorder Examination (IPDE), ontwikkeld onder auspiciën van de World Health Organization (WHO). Evenals de IPDE is de VKP gebaseerd op de meest gebruikte classificatiesystemen: de DSM-IV (American Psychiatric Association, 1994) en de ICD-10 (WHO, 1995). Door de korte afnameduur is de VKP een uitermate geschikt screeningsinstrument voor de selectie van cliënten die voor het meer tijdrovende (en dus kostbaarder) IPDE-interview in aanmerking komen. Om overeenstemming tussen VKP en IPDE zo groot mogelijk te houden, is waar mogelijk eenzelfde formulering van de vragen gehanteerd; ook wordt een vergelijkbare instructie gebruikt.
Er is ook een verkorte versie beschikbaar, de VKPV. De VKPV bestaat uit een selectie van 36 vragen uit de VKP die het beste discrimineren tussen normalen en patiënten op het gebied van pathologie. Lees meer over de VKPV.
Voor de VKP zijn twee normgroepen beschikbaar: normalen en psychiatrische patiënten (in beide gevallen ook voor mannen en vrouwen afzonderlijk).
Uit onderzoek is gebleken dat de sensitiviteit voor 10 van de 13 stoornissen 80% of hoger was, hetgeen inhoudt, dat in deze gevallen mensen die positief op de VKP scoren, ook positief op de IPDE scoren. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de VKP meer persoonlijkheidsstoornissen meet dan de IPDE: 2,5 maal zoveel respondenten bleken één of meer positieve diagnoses met de VKP dan met de IPDE te hebben. Bovendien werden met de VKP een groter aantal stoornissen per persoon gevonden. Voor 10 van de 13 stoornissen bleek de sensitiviteit 80% of hoger, hetgeen inhoudt, dat in deze gevallen mensen die positief op de VKP scoren, ook positief op de IPDE scoren. Door dit gedrag is de VKP goed geschikt om als screeningsinstrument voor de IPDE te worden gebruikt.
Schriftelijk of direct achter de computer. Individueel en groepsgewijs. De afnameduur is 40 minuten.
Handscoring met behulp van scoringsformulieren: duur 25 minuten. Computerscoring: ja.
Een beschrijving van de verschillen tussen DSM-IV en DSM-III-R en de inhoud van de VKP handleiding vindt u: hier.